Azərbaycanda sənədsiz miqrantların hüquqları

茝ziz dostlar, b蓹z蓹n h蓹yat bizi 莽蓹tin v蓹 g枚zl蓹nilm蓹z yollara s眉r眉kl蓹yir. Yeni bir 枚lk蓹d蓹, b蓹lk蓹 d蓹 ail蓹nizd蓹n uzaqda, s蓹n蓹dl蓹rinizin qaydas谋nda olmamas谋 kimi v蓹ziyy蓹tl蓹rl蓹 qar艧谋la艧maq olduqca 莽蓹tin v蓹 stresli ola bil蓹r. Bilirik ki, bu v蓹ziyy蓹t qorxu, narahatl谋q v蓹 b蓹z蓹n 眉midsizlik hissi yarad谋r. Lakin unutmay谋n ki, insan olaraq h蓹r k蓹sin fundamental h眉quqlar谋 var v蓹 Az蓹rbaycan Respublikas谋 qanunlar谋, el蓹c蓹 d蓹 beyn蓹lxalq normalar bu h眉quqlar谋 m眉dafi蓹 edir. Bu yaz谋, Az蓹rbaycanda s蓹n蓹dsiz miqrantlar谋n h眉quqlar谋 haqq谋nda siz蓹 蓹sas m蓹lumatlar谋 verm蓹k, sizi bu 莽蓹tin yolda t蓹k hiss etm蓹m蓹k v蓹 “s蓹n蓹dsiz miqrant Az蓹rbaycan, h眉quqlar, m眉dafi蓹” m枚vzusunda maarifl蓹ndirm蓹k m蓹qs蓹di da艧谋y谋r.

S蓹n蓹dsiz olmaq, qanun qar艧谋s谋nda tamamil蓹 h眉quqsuz olmaq dem蓹k deyil. H蓹r bir insan谋n l蓹yaq蓹ti toxunulmazd谋r v蓹 d枚vl蓹t, 蓹razisind蓹 olan h蓹r k蓹sin m眉蓹yy蓹n 蓹sas h眉quqlar谋n谋 t蓹min etm蓹y蓹 borcludur. Bu m蓹qal蓹d蓹 s蓹n蓹dsiz miqrantlar谋n Az蓹rbaycanda sahib oldu臒u 蓹sas h眉quqlar谋, qar艧谋la艧a bil蓹c蓹yiniz 莽蓹tinlikl蓹ri v蓹 枚z眉n眉z眉 nec蓹 m眉dafi蓹 ed蓹 bil蓹c蓹yiniz bar蓹d蓹 praktiki m蓹sl蓹h蓹tl蓹ri izah ed蓹c蓹yik. Unutmay谋n, bilik g眉cd眉r v蓹 h眉quqlar谋n谋z谋 bilm蓹k, 枚z眉n眉z眉 daha t蓹hl眉k蓹siz hiss etm蓹yiniz蓹 k枚m蓹k ed蓹c蓹kdir.

H眉quqi Status v蓹 茝sas Prinsipl蓹r

Az蓹rbaycan Respublikas谋 beyn蓹lxalq h眉ququn subyekti olaraq bir 莽ox beyn蓹lxalq m眉qavil蓹l蓹ri, o c眉ml蓹d蓹n 陌nsan H眉quqlar谋 眉zr蓹 脺mumd眉nya B蓹yannam蓹sini ratifikasiya etmi艧dir. Bu s蓹n蓹dl蓹r h蓹r k蓹sin, o c眉ml蓹d蓹n s蓹n蓹dsiz miqrantlar谋n b蓹zi fundamental h眉quqlar谋n谋 t蓹sbit edir. Bu o dem蓹kdir ki, miqrasiya statusunuzdan as谋l谋 olmayaraq, siz蓹 qar艧谋 q蓹ddarcas谋na, qeyri-insani v蓹 ya l蓹yaq蓹ti al莽aldan r蓹ftar q蓹buledilm蓹zdir.

Qanuni statusunuz olmasa bel蓹, siz蓹 qar艧谋 zorak谋l谋q, i艧g蓹nc蓹, insan alveri hallar谋 yolverilm蓹zdir. Bel蓹 hallarla qar艧谋la艧d谋臒谋n谋zda h眉quqi yard谋m almaq v蓹 枚z眉n眉z眉 m眉dafi蓹 etm蓹k h眉ququnuz var. H蓹m莽inin, Az蓹rbaycan qanunvericiliyi 艧蓹xsi toxunulmazl谋q, azadl谋q v蓹 t蓹hl眉k蓹sizlik kimi 蓹sas h眉quqlar谋 b眉t眉n 艧蓹xsl蓹r 眉莽眉n tan谋y谋r.

S蓹n蓹dsiz Miqrantlar谋n Az蓹rbaycanda Sahib Oldu臒u 茝sas H眉quqlar

M眉蓹yy蓹n m蓹hdudiyy蓹tl蓹r olsa da, Az蓹rbaycanda s蓹n蓹dsiz miqrantlar谋n b蓹zi 蓹sas h眉quqlar谋 vard谋r:

T蓹hl眉k蓹sizlik v蓹 艦蓹xsi Toxunulmazl谋q H眉ququ

H蓹r k蓹s fiziki t蓹hl眉k蓹sizlik v蓹 艧蓹xsi toxunulmazl谋q h眉ququna malikdir. Bu o dem蓹kdir ki, siz蓹 qar艧谋 zorak谋l谋q, i艧g蓹nc蓹 v蓹 ya qeyri-insani r蓹ftar qada臒and谋r. 茝g蓹r bel蓹 bir halla qar艧谋la艧san谋z, h眉quq-m眉hafiz蓹 orqanlar谋na m眉raci蓹t ed蓹 bil蓹rsiniz. Polis, cinay蓹t qurban谋 olaraq h眉quqlar谋n谋z谋 m眉dafi蓹 etm蓹lidir.

Tibbi Yard谋m H眉ququ

F枚vq蓹lad蓹 hallarda v蓹 t蓹cili tibbi yard谋ma ehtiyac谋n谋z olarsa, miqrasiya statusunuzdan as谋l谋 olmayaraq, siz蓹 tibbi xidm蓹t g枚st蓹rilm蓹lidir. Bu, h蓹yati t蓹hl眉k蓹 da艧谋yan hallarda sa臒laml谋臒谋n谋z谋n qorunmas谋 眉莽眉n fundamental bir h眉quqdur. S蓹hiyy蓹 m眉蓹ssis蓹l蓹ri t蓹cili yard谋m t蓹min etm蓹kd蓹n imtina ed蓹 bilm蓹z.

T蓹hsil H眉ququ (U艧aqlar 眉莽眉n)

Az蓹rbaycanda u艧aqlar谋n t蓹hsil h眉ququ beyn蓹lxalq konvensiyalarla qorunur. S蓹n蓹dsiz miqrant u艧aqlar谋 眉莽眉n d蓹 眉mumi ibtidai t蓹hsil 蓹l莽atan olmal谋d谋r. 茝g蓹r 枚vladlar谋n谋z varsa, onlar谋n t蓹hsil蓹 莽谋x谋艧 imkanlar谋 il蓹 ba臒l谋 m蓹lumat almaq 眉莽眉n yerli t蓹hsil 艧枚b蓹l蓹rin蓹 m眉raci蓹t etm蓹k olar.

茝dal蓹tli M蓹hk蓹m蓹 Ara艧d谋rmas谋 H眉ququ

茝g蓹r hans谋sa cinay蓹td蓹 ittiham olunursunuzsa v蓹 ya bir cinay蓹tin qurban谋 olmusunuzsa, 蓹dal蓹tli m蓹hk蓹m蓹 ara艧d谋rmas谋 v蓹 h眉quqi m眉dafi蓹 h眉ququnuz var. H蓹tta s蓹n蓹dsiz olsan谋z bel蓹, siz蓹 qar艧谋 qald谋r谋lan i艧d蓹 枚z眉n眉z眉 m眉dafi蓹 etm蓹k 眉莽眉n v蓹kil xidm蓹tl蓹rind蓹n istifad蓹 ed蓹 bil蓹rsiniz.

茝m蓹k H眉quqlar谋 (M蓹hdud 艦蓹kild蓹)

Qanuni olaraq i艧l蓹m蓹k 眉莽眉n i艧 icaz蓹sin蓹 ehtiyac olsa da, 蓹g蓹r i艧l蓹misinizs蓹, haqq谋n谋z olan 蓹m蓹k haqq谋n谋 t蓹l蓹b etm蓹k h眉ququnuz var. 陌艧蓹g枚t眉r蓹n sizi istismar etm蓹m蓹li, 蓹m蓹k m眉qavil蓹sin蓹 (艧ifahi olsa bel蓹) uy臒un olaraq 枚d蓹ni艧 etm蓹lidir. 陌stismar hallar谋 il蓹 qar艧谋la艧d谋qda 艧ikay蓹t etm蓹k imkanlar谋n谋z var. Lakin qeyd etm蓹k laz谋md谋r ki, s蓹n蓹dsiz i艧l蓹m蓹k 枚z眉 qanun pozuntusudur v蓹 m眉蓹yy蓹n riskl蓹r da艧谋y谋r.

M蓹hdudiyy蓹tl蓹r v蓹 脟蓹tinlikl蓹r

S蓹n蓹dsiz miqrantlar谋n yuxar谋da qeyd olunan h眉quqlar谋 olsa da, g眉nd蓹lik h蓹yatda bir 莽ox 莽蓹tinlikl蓹rl蓹 眉zl蓹艧dikl蓹ri d蓹 bir ger莽蓹kdir. Bunlara a艧a臒谋dak谋lar daxildir:

• Deportasiya (枚lk蓹d蓹n 莽谋xar谋lma) riski.
• Qanuni i艧 tapmaqda 莽蓹tinlikl蓹r v蓹 bunun n蓹tic蓹sind蓹 istismar riski.
• Bank xidm蓹tl蓹rin蓹, sosial t蓹minat proqramlar谋na v蓹 b蓹zi dig蓹r d枚vl蓹t xidm蓹tl蓹rin蓹 莽谋x谋艧谋n m蓹hdud olmas谋.
• Qorxu v蓹 t蓹crid hissi.

脰z眉n眉z眉 Nec蓹 M眉dafi蓹 Etm蓹li? Praktik M蓹sl蓹h蓹tl蓹r

Bu 莽蓹tin v蓹ziyy蓹td蓹 枚z眉n眉z眉 v蓹 ail蓹nizi qorumaq 眉莽眉n b蓹zi vacib add谋mlar ata bil蓹rsiniz:

H眉quqlar谋n谋z谋 Bilin v蓹 M眉dafi蓹 Edin

M蓹hz bu m蓹qal蓹 kimi m蓹nb蓹l蓹rd蓹n istifad蓹 ed蓹r蓹k h眉quqlar谋n谋z haqq谋nda m蓹lumatl谋 olun. Bilik sizi daha g眉cl眉 ed蓹c蓹kdir. “S蓹n蓹dsiz miqrant Az蓹rbaycan h眉quqlar m眉dafi蓹” m枚vzusunda ara艧d谋rmalar谋n谋z谋 davam etdirin.

S蓹n蓹dl蓹rinizin Olub-Olmad谋臒谋n谋 Yoxlay谋n

H蓹r hans谋 bir s蓹n蓹diniz varsa (h蓹tta m眉dd蓹ti bitmi艧 pasport, do臒um haqq谋nda 艧蓹had蓹tnam蓹 v蓹 s.), onu h蓹mi艧蓹 yan谋n谋zda g蓹zdirin. Bu s蓹n蓹dl蓹r sizin 艧蓹xsiyy蓹tinizi t蓹sdiql蓹m蓹y蓹 k枚m蓹k ed蓹 bil蓹r.

H眉quq-M眉hafiz蓹 Orqanlar谋 il蓹 脺nsiyy蓹t

茝g蓹r polis v蓹 ya dig蓹r h眉quq-m眉hafiz蓹 orqanlar谋 il蓹 t蓹masda olsan谋z, 蓹m蓹kda艧l谋q edin, lakin h眉quqlar谋n谋z谋 bilin. T蓹zyiq alt谋nda siz蓹 z蓹r蓹r ver蓹 bil蓹c蓹k s蓹n蓹dl蓹r蓹 imza atmay谋n. Ba艧 verdiyi h蓹r 艧eyi yadda saxlay谋n v蓹 m眉mk眉n q蓹d蓹r qeyd edin.

Yard谋m Axtar谋n

BMT-nin Qa莽q谋nlar 眉zr蓹 Ali Komissarl谋臒谋 (UNHCR) kimi beyn蓹lxalq t蓹艧kilatlar v蓹 ya Miqrasiya 眉zr蓹 Beyn蓹lxalq T蓹艧kilat (IOM) b蓹zi hallarda s蓹n蓹dsiz miqrantlara k枚m蓹k ed蓹 bil蓹r. H蓹m莽inin Az蓹rbaycanda f蓹aliyy蓹t g枚st蓹r蓹n h眉quq m眉dafi蓹 t蓹艧kilatlar谋 v蓹 v蓹kill蓹r d蓹st蓹k g枚st蓹r蓹 bil蓹r.

Sa臒laml谋臒谋n谋za Diqq蓹t Yetirin

Stress v蓹 莽蓹tinlikl蓹r sa臒laml谋臒谋n谋za m蓹nfi t蓹sir g枚st蓹r蓹 bil蓹r. Fiziki v蓹 psixoloji sa臒laml谋臒谋n谋za diqq蓹t yetirin. Unutmay谋n ki, f枚vq蓹lad蓹 hallarda tibbi yard谋ma 莽谋x谋艧 h眉ququnuz var.

Ail蓹nizi Qoruyun

茝g蓹r ail蓹nizl蓹 birlikd蓹sinizs蓹, onlar谋n da h眉quqlar谋 haqq谋nda m蓹lumatl谋 olun. X眉susil蓹 u艧aqlar谋n t蓹hsil v蓹 sa臒laml谋q h眉quqlar谋n谋n t蓹min edilm蓹sin蓹 莽al谋艧谋n.

H眉quqi Yard谋m Niy蓹 Vacibdir?

Miqrasiya qanunlar谋 m眉r蓹kk蓹bdir v蓹 h蓹r bir v蓹ziyy蓹t f蓹rdi yana艧ma t蓹l蓹b edir. S蓹n蓹dsiz miqrant olaraq qanuni v蓹ziyy蓹tinizi anlamaq, m眉mk眉n q蓹d蓹r leqalla艧ma yollar谋n谋 ara艧d谋rmaq v蓹 ya 枚lk蓹d蓹n 莽谋xar谋lma hallar谋na qar艧谋 d眉zg眉n m眉dafi蓹 strategiyas谋 qurmaq 眉莽眉n pe艧蓹kar h眉quqi yard谋ma ehtiyac谋n谋z var. V蓹kiliniz siz蓹:

• M枚vcud h眉quqi v蓹ziyy蓹tinizi qiym蓹tl蓹ndirm蓹kd蓹.
• Qanuni status 蓹ld蓹 etm蓹k 眉莽眉n potensial yollar (蓹g蓹r varsa) bar蓹d蓹 m蓹lumat verm蓹kd蓹.
• Deportasiya prosedurlar谋 zaman谋 h眉quqlar谋n谋z谋 m眉dafi蓹 etm蓹kd蓹.
• 陌stismar hallar谋 il蓹 m眉bariz蓹d蓹.
• R蓹smi qurumlarla 眉nsiyy蓹td蓹 k枚m蓹k ed蓹 bil蓹r.

茝ziz dostlar, 眉mid edirik ki, bu m蓹lumatlar siz蓹 bir q蓹d蓹r ayd谋nl谋q g蓹tirdi v蓹 t蓹k olmad谋臒谋n谋z谋 hiss etdirdi. Unutmay谋n ki, 莽蓹tinlikl蓹r qar艧谋s谋nda aciz qalmaq laz谋m deyil. H蓹r zaman 莽谋x谋艧 yolu, h蓹r zaman yard谋m tapa bil蓹c蓹yiniz bir qap谋 var. Miqrasiya il蓹 ba臒l谋 h眉quqi suallar谋n谋z varsa, v蓹ziyy蓹tinizl蓹 ba臒l谋 narahatl谋qlar谋n谋z varsa, bu yolda t蓹k add谋m atmay谋n. Pe艧蓹kar h眉quqi d蓹st蓹k siz蓹 蓹n do臒ru yolu g枚st蓹r蓹 bil蓹r.

Miqrasiya v蓹kili il蓹 h眉quqi yard谋m al谋n. Bu, g蓹l蓹c蓹yiniz 眉莽眉n ata bil蓹c蓹yiniz 蓹n vacib add谋mlardan biridir.