Evli cütlüyün birgə əmlakı er-arvadın hansı pay nisbətində olur?

Dövlətin sosial layihəsi çərçivəsində güzəştlə verilən mənzillər var. Mülkiyyət hüququ tam sahibdə olsa da müəyyən müddət satış qadağası ola bilər. Bəs qanun nə deyir, bu məhdudiyyət nə vaxt bitir?

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, xarici vətəndaşlar yaşayış yeri kimi mənzil və ya kommersiya obyekti ala bilərlər. Amma kənd təsərrüfatı torpaqlarının alınmasında məhdudiyyətlər mövcuddur. Yəni xarici şəxs torpaq sahibi olmaq istəyirsə, bu, müəyyən istisnalarla (leasing və s.) məhdudlaşır.

Bina sakinlərinin ortaq həyət sahəsidir, amma bir sakin deyir ki, ‘bura mənimdir, yalnız öz maşınımı saxlayacağam, siz yox’. Bu, qanunla düzgündürmü?

Bəzən qonşu sərhədləri aşaraq öz həyətinin və ya evinin hüdudlarından kənara çıxan, qanunsuz tikinti işi görür. Bu tikinti sizin işıqlanmanıza, mənzərənizə, rahatlığa və ya təhlükəsizliyinizə ciddi zərər vurursa, mülkiyyət hüququnuz pozulmuş sayıla bilər. Məsələn, pəncərələri bağlayan divar tikməsi, torpaq sərhədini dəyişməsi, su axarını yönləndirməsi kimi hallarla rastlaşmaq mümkündür.

Dövlət yol çəkilişi, ictimai obyekt tikilişi və ya başqa dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyəti olan ərazini və ya binanı çıxarmaq istəyə bilər. Qanuna görə, bu cür çıxarma (müsadirə) ancaq tam və ədalətli kompensasiya ödənilməsi şərti ilə mümkündür. Kompensasiyanın məbləği bazar dəyərinə əsaslanmalıdır.

Ailə şirkətinə məxsus mənzil olsa da, faktiki orada siz yaşayırsınız, amma rəsmi mülkiyyət şirkətdədir. Şirkət iflas edəndə kreditorlar bu evi tələb edirlər. Siz necə müdafiə oluna bilərsiniz?

Bir neçə qohum arasında ortaq mülkiyyət şəklində istifadədə olan daşınmaz əmlak (məsələn, yaşayış evi və ya torpaq sahəsi) tez-tez razılıqla bölünə bilmir. Qohumların fikirləri üst-üstə düşmür, kimisi satmaq, kimisi isə istifadə etmək istəyir. Bu durumda hər hansı ortağın məhkəməyə müraciət edib ‘şərikli mülkiyyətin bölünməsi və ya ortaq mülkiyyətin aradan qaldırılması’ tələbi ilə çıxış etmək hüququ var. Məhkəmə bir qayda olaraq mülkü əmsallara görə bölməyi və ya satıb pulunu bölüşdürməyi müəyyənləşdirir.

Mülkiyyət hüququnuz sizə məxsus əmlakdan istifadə etmək, ondan maneəsiz yararlanmaq və onu sərəncamınıza vermək hüququnun qanunsuz məhdudlaşdırılmasıyla pozula bilər. Məsələn, kimsə mülkünüzə girişi qanunsuz şəkildə məhdudlaşdırır, sənədlərinizi tanımır və ya əmlaka ziyan vurursa, mülkiyyət hüququnuzun pozulduğunu söyləyə bilərsiniz. Bu halda, əvvəlcə notariat qaydasında tərtib edilmiş bütün sənədlərinizi toplayın, şahid ifadələri və ya digər sübutları hazırlayın, daha sonra mülk hüququ üzrə ixtisaslaşan vəkilə müraciət edin. Bu prosesi vaxtında başlatmaq çox vacibdir.

Evdə bütün ailə üzvləri qeydiyyatdadır, lakin mülkiyyətçinin adı nənə olub. O vəfat edəndən sonra kim varis olur, necə rəsmiləşdirmək lazımdır?