Özünəməşğulluq fəaliyyəti vergi uçotunda necə qeyd edilir?

Şirkət ya da fərdi sahibkar fəaliyyətinə xitam vermək istəyəndə vergi orqanlarına bu barədə məlumat təqdim etməli, son bəyannamələrini verməli və varsa borcları ödəməlidir. Vergi yoxlaması keçirilir və bütün öhdəliklər müəyyənləşdikdən sonra müəssisə rəsmi olaraq ləğv edilir. Əks halda vergi sistemi həmin VÖEN-i aktiv saxlaya bilər.

Sadəcə bankda dolları manata dəyişdikdə vergi öhdəliyi yaranırmı? Yoxsa bu şəxsi mübadilədir? Bəs məzənnə fərqindən gəlir qazanılırsa nə olur?

Vergi orqanının yoxlamasına məruz qalan zaman, şirkətin və ya fərdi sahibkarın mühasibatlıq və maliyyə əməliyyatlarını təsdiq edən bütün əsas sənədləri təqdim etməsi tələb olunur. Buraya hesab-fakturalar, mühasibat registrləri, bank çıxarışları, xərcləri təsdiq edən qəbzlər, əmək müqavilələri və digər müvafiq maliyyə sənədləri daxildir. Tələb edilən sənədləri vaxtında və dəqiq şəkildə təqdim etmək, vergi yoxlamasının daha sürətli və problemsiz aparılmasını təmin edir. Əks təqdirdə, əlavə yoxlamalar, cərimələr və ya fəaliyyəti məhdudlaşdıran qərarlar verilə bilər.

Aksiz, adətən alkoqollu içkilər, tütün məmulatları, benzin və s. məhsullara tətbiq edilir. Qida məhsulları istehsal edən zavod, aksiz ödəməlidirmi?

Xaricdən gələn ödənişlər xarici valyutada olur. Bu halda vergi hesablananda məzənnə fərqi nəzərə alınıbmı? Hər əməliyyat üçün Mərkəzi Bank məzənnəsi tətbiq edilir?

Ölkədə vergi amnistiyası elan olunduqda, müəyyən dövrə aid vergi borclarına və maliyyə sanksiyalarına güzəştlər tətbiq edilə bilər. Bununla bağlı sahibkarlar və fərdi vergi ödəyiciləri dövlətin təklif etdiyi şərtlərdən faydalanaraq borclarını az miqdarda ödəyə, yaxud tamamilə silinməsinə nail ola bilərlər. Lakin bu qərarlar qaydalarla və qanuni əsaslarla tənzimlənir, hansı ki, vergi orqanlarının rəsmi məlumatlarında göstərilir. Vergi amnistiyası, bəzi hallarda, sahibkarlara ödənilməmiş vergilərini daha sərfəli şərtlərlə ödəmək və rəsmi uçotda təmiz balansa sahib olmaq imkanı yaradır. Eyni zamanda, amnistiyadan yararlanmaq üçün müəyyən prosedurlara riayət etmək, vaxtında müraciət etmək və dövlətin müəyyənləşdirdiyi şərtləri yerinə yetirmək vacibdir.

Ölkə ərazisindən tranzit keçən yüklərə xidmət göstərən logistika şirkəti hansı vergi ödəyir? Bəzən tranzit rüsumu azaldıla bilərmi?

Ölkədə daimi yaşayan (rezident) şəxslər dünya üzrə əldə etdikləri gəlirlərə görə vergi ödəyirlər. Qeyri-rezidentlər isə yalnız Azərbaycanda əldə etdikləri gəlirlərə görə vergi tutulur. Bəzi fəaliyyət növlərində qeyri-rezident gəlirlərinə xüsusi dərəcələr tətbiq oluna bilər. İkili vergitutmanın qarşısını almaq üçün bir çox dövlətlərlə bağlanmış müqavilələr mövcuddur.

Vergi orqanı biznesin dövriyyəsi, müştəriləri, gəlir və xərcləri barədə geniş məlumat sahibi olur. Bəs bu məlumatlar ictimaiyyətə açıqlana bilərmi, yoxsa məxfi saxlanmalıdır?