Valideyn hüquqlarının məhdudlaşdırılması — Azərbaycanda prosedur

Ail蓹 h蓹r bir c蓹miyy蓹tin t蓹m蓹li, u艧aqlar is蓹 onun g蓹l蓹c蓹yidir. Lakin b蓹z蓹n el蓹 hallar olur ki, valideyn v蓹 u艧aq aras谋ndak谋 m眉nas蓹b蓹tl蓹r kritik h蓹dd蓹 莽at谋r, u艧a臒谋n sa臒laml谋臒谋na, t蓹hl眉k蓹sizliyin蓹 v蓹 inki艧af谋na birba艧a t蓹hdid yaran谋r. Bel蓹 v蓹ziyy蓹tl蓹rd蓹 d枚vl蓹t u艧a臒谋n maraqlar谋n谋 m眉dafi蓹 etm蓹k 眉莽眉n m眉daxil蓹 etm蓹k m蓹cburiyy蓹tind蓹 qal谋r. Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 Az蓹rbaycanda u艧a臒谋n m眉dafi蓹si 眉莽眉n n蓹z蓹rd蓹 tutulmu艧 ciddi h眉quqi prosedurdur v蓹 bu, yaln谋z 蓹n son 莽ar蓹 olaraq t蓹tbiq edilir. Bu m蓹qal蓹, siz蓹 bu prosesin inc蓹likl蓹rini anlamaqda, h眉quqlar谋n谋z谋 v蓹 枚hd蓹likl蓹rinizi bilm蓹kd蓹 k枚m蓹k ed蓹c蓹k. Unutmay谋n ki, u艧aqlar谋n rifah谋 h蓹r 艧eyd蓹n 枚n蓹mlidir.

Valideyn H眉quqlar谋n谋n M蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 N蓹dir v蓹 Niy蓹 Laz谋md谋r?

Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋, valideynl蓹rin u艧aqlar谋n谋n t蓹rbiy蓹si v蓹 onlarla 艧蓹xsi 眉nsiyy蓹t h眉ququnun m蓹hk蓹m蓹 t蓹r蓹find蓹n m眉v蓹qq蓹ti olaraq m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋d谋r. Bu, valideyn h眉quqlar谋ndan m蓹hrum etm蓹kd蓹n f蓹rqli olaraq, m眉v蓹qq蓹ti bir t蓹dbirdir v蓹 ad蓹t蓹n valideynin davran谋艧谋n谋 d眉z蓹ltm蓹sin蓹 imkan verm蓹k m蓹qs蓹di da艧谋y谋r. Az蓹rbaycan Respublikas谋n谋n Ail蓹 M蓹c蓹ll蓹sin蓹 蓹sas蓹n, valideynl蓹rin h眉quqlar谋 a艧a臒谋dak谋 hallarda m蓹hdudla艧d谋r谋la bil蓹r:

• 茝g蓹r valideynl蓹r u艧a臒谋n h蓹yat谋 v蓹 ya sa臒laml谋臒谋 眉莽眉n t蓹hl眉k蓹 t枚r蓹d蓹n davran谋艧lar n眉mayi艧 etdirirs蓹 (m蓹s蓹l蓹n, fiziki zorak谋l谋q, psixoloji t蓹zyiq).
• 茝g蓹r valideynl蓹r u艧aqla 眉nsiyy蓹t蓹 mane olan xroniki alkoqolizm v蓹 ya narkomaniya x蓹st蓹liyin蓹 d眉莽ar olublarsa.
• 茝g蓹r valideynl蓹r 眉z眉rs眉z s蓹b蓹bd蓹n u艧a臒谋n t蓹rbiy蓹si il蓹 m蓹艧臒ul olmursa v蓹 ya ona qay臒谋 g枚st蓹rmirs蓹, lakin valideyn h眉quqlar谋ndan m蓹hrum etm蓹k 眉莽眉n kifay蓹t q蓹d蓹r 蓹sas yoxdursa.

Bu t蓹dbir valideynin u艧a臒a verdiyi t蓹hl眉k蓹nin birba艧a s眉but olundu臒u, lakin tamamil蓹 h眉quqlardan m蓹hrum etm蓹k 眉莽眉n h蓹l蓹lik tam 蓹saslar yoxdursa t蓹tbiq edilir. M蓹qs蓹d valideyn蓹 v蓹ziyy蓹ti d眉z蓹ltm蓹k 艧ans谋 verm蓹k v蓹 eyni zamanda u艧a臒谋 qorumaqd谋r.

Az蓹rbaycanda Prosedur: Add谋m-Add谋m B蓹l蓹d莽i

Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 ciddi v蓹 m眉r蓹kk蓹b bir h眉quqi prosesdir. Bu add谋mlar谋 bilm蓹k siz蓹 yolunuzu asanla艧d谋rma臒a k枚m蓹k ed蓹c蓹k.

Kim M眉raci蓹t Ed蓹 Bil蓹r?

M蓹hk蓹m蓹y蓹 m眉raci蓹t etm蓹k h眉ququna sahib 艧蓹xsl蓹r v蓹 qurumlar a艧a臒谋dak谋lard谋r:

• Dig蓹r valideyn (蓹g蓹r h蓹l蓹 d蓹 valideyn h眉quqlar谋na malikdirs蓹).
• Q蓹yyumluq v蓹 Himay蓹 Orqanlar谋 (yerli icra hakimiyy蓹ti orqanlar谋n谋n u艧aqlarla i艧 眉zr蓹 komissiyalar谋).
• Prokuror.
• U艧a臒谋n 14 ya艧谋na 莽atm谋艧 qohumlar谋 (n蓹n蓹, baba, bac谋, qarda艧 v蓹 s.).
• U艧aq t蓹rbiy蓹 m眉蓹ssis蓹l蓹rinin administrasiyalar谋.
• U艧a臒谋n 枚z眉 (14 ya艧dan yuxar谋).

M蓹hk蓹m蓹y蓹 M眉raci蓹t v蓹 T蓹l蓹b Olunan S蓹n蓹dl蓹r

Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 bar蓹d蓹 i艧l蓹r蓹 rayon (艧蓹h蓹r) m蓹hk蓹m蓹l蓹ri bax谋r. M眉raci蓹t ed蓹n t蓹r蓹f m蓹hk蓹m蓹y蓹 iddia 蓹riz蓹si il蓹 m眉raci蓹t etm蓹lidir. 陌ddia 蓹riz蓹sind蓹 a艧a臒谋dak谋lar g枚st蓹rilm蓹lidir:

• M蓹hk蓹m蓹nin ad谋.
• 陌ddia莽谋n谋n (m眉raci蓹t ed蓹n 艧蓹xsin) v蓹 cavabdehin (h眉quqlar谋 m蓹hdudla艧d谋r谋lmaq ist蓹nil蓹n valideynin) 艧蓹xsi m蓹lumatlar谋.
• U艧a臒谋n ad谋, soyad谋, do臒um tarixi.
• Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋n谋n s蓹b蓹bl蓹ri v蓹 bu s蓹b蓹bl蓹ri t蓹sdiq ed蓹n s眉butlar.
• T蓹l蓹b (valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋).

陌ddia 蓹riz蓹sin蓹 蓹lav蓹 olaraq, m枚vcud hallar谋 t蓹sdiq ed蓹n s蓹n蓹dl蓹ri d蓹 t蓹qdim etm蓹k vacibdir. Bunlara daxil ola bil蓹r:

• 艦蓹xsiyy蓹t v蓹siq蓹l蓹ri v蓹 do臒um haqq谋nda 艧蓹had蓹tnam蓹l蓹r.
• Nikah (v蓹 ya bo艧anma) haqq谋nda 艧蓹had蓹tnam蓹.
• Polis t蓹r蓹find蓹n t蓹rtib olunmu艧 aktlar, zorak谋l谋q fakt谋n谋 t蓹sdiq ed蓹n aray谋艧lar.
• Tibbi aray谋艧lar (alkoqolizm, narkomaniya bar蓹d蓹).
• Sosial xidm蓹t orqanlar谋ndan aray谋艧lar, r蓹yl蓹r.
• 艦ahid ifad蓹l蓹ri (notarial qaydada t蓹sdiq edilmi艧).
• U艧a臒谋n m蓹kt蓹bind蓹n v蓹 ya ba臒莽as谋ndan aray谋艧lar (t蓹rbiy蓹y蓹 laqeyd m眉nasib蓹t bar蓹d蓹).

S眉butlar谋n h蓹rt蓹r蓹fli v蓹 dol臒un olmas谋 i艧in u臒urlu n蓹tic蓹si 眉莽眉n h蓹lledici 蓹h蓹miyy蓹t k蓹sb edir.

M蓹hk蓹m蓹 Prosesi v蓹 Q蓹rar

M蓹hk蓹m蓹 prosesi zaman谋 Q蓹yyumluq v蓹 Himay蓹 Orqanlar谋n谋n i艧tirak谋 m眉tl蓹qdir. Bu orqanlar u艧a臒谋n ya艧ay谋艧 艧蓹raitini yoxlay谋r, r蓹y verir v蓹 prosesd蓹 u艧a臒谋n maraqlar谋n谋 m眉dafi蓹 edirl蓹r. M蓹hk蓹m蓹, u艧a臒谋n ya艧谋n谋 v蓹 inki艧af s蓹viyy蓹sini n蓹z蓹r蓹 alaraq, onun fikrini d蓹 dinl蓹y蓹 bil蓹r. M蓹hk蓹m蓹 b眉t眉n s眉butlar谋, 艧ahid ifad蓹l蓹rini v蓹 Q蓹yyumluq v蓹 Himay蓹 Orqan谋n谋n r蓹yini diqq蓹tl蓹 n蓹z蓹rd蓹n ke莽irdikd蓹n sonra q蓹rar q蓹bul edir. 茝g蓹r valideyn h眉quqlar谋 m蓹hdudla艧d谋r谋larsa, h蓹min valideyn:

• U艧a臒谋n谋n t蓹rbiy蓹sind蓹 i艧tirak etm蓹k h眉ququnu itirir.
• U艧a臒谋n谋n maraqlar谋n谋 t蓹msil etm蓹k h眉ququnu itirir.
• U艧a臒a d枚vl蓹t t蓹r蓹find蓹n veril蓹n m眉avin蓹tl蓹ri almaq h眉ququnu itirir.

Lakin o, u艧a臒谋 saxlamaq 眉莽眉n aliment 枚d蓹m蓹k 枚hd蓹liyini saxlay谋r. M蓹hk蓹m蓹 q蓹rar谋nda u艧a臒谋n kiminl蓹 ya艧ayaca臒谋 v蓹 dig蓹r valideynin u艧aqla g枚r眉艧m蓹k h眉ququnun nec蓹 t蓹nziml蓹n蓹c蓹yi d蓹 g枚st蓹ril蓹 bil蓹r. Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 bir il m眉dd蓹tin蓹 q蓹bul edilir. Bu m眉dd蓹t 蓹rzind蓹 valideyn 枚z davran谋艧谋n谋 d蓹yi艧dirs蓹, m蓹hk蓹m蓹y蓹 m眉raci蓹t ed蓹r蓹k h眉quqlar谋n谋n b蓹rpa olunmas谋n谋 t蓹l蓹b ed蓹 bil蓹r.

Praktiki M蓹sl蓹h蓹tl蓹r v蓹 Diqq蓹t Edilm蓹li M蓹s蓹l蓹l蓹r

• H蓹r detal谋 qeyd蓹 al谋n: Valideynin u艧a臒a qar艧谋 laqeydliyini, zorak谋l谋臒谋n谋 v蓹 ya dig蓹r neqativ davran谋艧lar谋n谋 t蓹sdiq ed蓹n h蓹r hans谋 bir s蓹n蓹d, foto, video, mesaj qeydini toplay谋n.
• U艧a臒谋n maraqlar谋n谋 枚n planda tutun: Unutmay谋n ki, b眉t眉n bu prosesin 蓹sas m蓹qs蓹di u艧a臒谋n rifah谋n谋 t蓹min etm蓹kdir. Q蓹rarlar谋n谋z谋 q蓹bul ed蓹rk蓹n onun psixoloji v蓹 fiziki sa臒laml谋臒谋n谋 d眉艧眉c眉n.
• Sosial xidm蓹tl蓹rl蓹 蓹laq蓹 saxlay谋n: Q蓹yyumluq v蓹 Himay蓹 Orqanlar谋 il蓹 erk蓹n 蓹laq蓹 qurmaq, onlardan m蓹sl蓹h蓹t almaq v蓹 d蓹st蓹k g枚rm蓹k i艧inizin gedi艧at谋na m眉sb蓹t t蓹sir ed蓹 bil蓹r.
• Sakin olun v蓹 s蓹birli olun: H眉quqi prosesl蓹r uzun v蓹 yorucu ola bil蓹r. S蓹birli v蓹 t蓹mkinli olmaq bu 莽蓹tin yolda siz蓹 k枚m蓹k ed蓹c蓹k.
• Pe艧蓹kar h眉quqi d蓹st蓹k al谋n: Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 Az蓹rbaycanda olduqca m眉r蓹kk蓹b v蓹 emosional y眉kl眉 bir m蓹s蓹l蓹dir. 茝n do臒ru add谋mlar谋 atmaq, h眉quqi s蓹n蓹dl蓹ri d眉zg眉n t蓹rtib etm蓹k v蓹 m蓹hk蓹m蓹d蓹 effektiv 艧蓹kild蓹 t蓹msil olunmaq 眉莽眉n ixtisasl谋 h眉quq艧眉nas谋n k枚m蓹yi 蓹v蓹zsizdir.

Valideyn h眉quqlar谋n谋n m蓹hdudla艧d谋r谋lmas谋 h蓹m valideyn, h蓹m d蓹 u艧aq 眉莽眉n h蓹yat谋 d蓹yi艧dir蓹n bir q蓹rard谋r. Bu q蓹rar谋n ciddi n蓹tic蓹l蓹ri var v蓹 buna g枚r蓹 d蓹 h蓹r hans谋 bir add谋m atmadan 蓹vv蓹l h眉quqi m蓹sl蓹h蓹t almaq son d蓹r蓹c蓹 vacibdir. T蓹cr眉b蓹li ail蓹 h眉ququ v蓹kili siz蓹 prosesin h蓹r m蓹rh蓹l蓹sind蓹 d蓹st蓹k ola, h眉quqlar谋n谋z谋 qoruma臒a v蓹 u艧a臒谋n谋z谋n maraqlar谋n谋 m眉dafi蓹 etm蓹y蓹 k枚m蓹k ed蓹 bil蓹r. Vaxt itirm蓹d蓹n, do臒ru q蓹rar verm蓹k 眉莽眉n pe艧蓹karlara m眉raci蓹t edin.

Ail蓹 h眉ququ v蓹kili il蓹 h眉quqi prosesi ba艧lad谋n.