Azərbaycanda süni abortun cinayət aspektləri

H蓹yat谋n ba艧lan臒谋c谋 v蓹 sonu il蓹 ba臒l谋 q蓹rarlar h蓹r zaman d蓹rin f蓹rdi v蓹 etik suallar do臒urur. S眉ni abort m枚vzusu da bu c眉r h蓹ssas m枚vzulardand谋r. Lakin, bu m枚vzu t蓹kc蓹 etik v蓹 m蓹n蓹vi s蓹rh蓹dl蓹rl蓹 deyil, h蓹m d蓹 ciddi h眉quqi normalarla t蓹nziml蓹nir. X眉susil蓹 **Az蓹rbaycanda s眉ni abort cinay蓹t aspektl蓹ri v蓹 h眉quqi 莽蓹r莽iv蓹si** bar蓹d蓹 m蓹lumatl谋 olmaq, h蓹m tibb m眉t蓹x蓹ssisl蓹ri, h蓹m d蓹 valideynl蓹r 眉莽眉n h蓹yati 蓹h蓹miyy蓹t da艧谋y谋r. Bu m蓹qal蓹, siz蓹 Az蓹rbaycan qanunvericiliyind蓹 s眉ni abortun hans谋 hallarda cinay蓹t m蓹suliyy蓹tin蓹 s蓹b蓹b oldu臒unu ayd谋n 艧蓹kild蓹 izah ed蓹c蓹k, sa臒laml谋臒谋n谋z谋n v蓹 h眉quqlar谋n谋z谋n qorunmas谋 眉莽眉n vacib bilikl蓹ri t蓹qdim ed蓹c蓹k.

Az蓹rbaycanda S眉ni Abortun H眉quqi 脟蓹r莽iv蓹si

Az蓹rbaycan Respublikas谋n谋n qanunvericiliyi qad谋nlar谋n reproduktiv sa臒laml谋臒谋n谋 qorumaqla yana艧谋, s眉ni abortun icras谋 眉莽眉n d蓹qiq qaydalar m眉蓹yy蓹n edir. Bu qaydalara riay蓹t olunmamas谋 ciddi h眉quqi n蓹tic蓹l蓹r蓹 s蓹b蓹b ola bil蓹r.

Qanuni Abortun 艦蓹rtl蓹ri

Az蓹rbaycan Respublikas谋n谋n “茝halinin sa臒laml谋臒谋n谋n qorunmas谋 haqq谋nda” Qanununa 蓹sas蓹n, s眉ni abort m眉蓹yy蓹n 艧蓹rtl蓹r daxilind蓹 qanuni hesab olunur:

• **Hamil蓹liyin M眉dd蓹ti:** Qad谋n谋n ist蓹yi il蓹 hamil蓹lik 12 h蓹ft蓹liy蓹 q蓹d蓹r m眉dd蓹td蓹 dayand谋r谋la bil蓹r. Bu m眉dd蓹t ke莽dikd蓹n sonra abort yaln谋z x眉susi hallarda v蓹 m眉vafiq qaydada icra edilir.
• **Tibbi V蓹 Sosial G枚st蓹ri艧l蓹r:** Hamil蓹liyin 12 h蓹ft蓹d蓹n yuxar谋 m眉dd蓹tl蓹rd蓹 dayand谋r谋lmas谋, anan谋n h蓹yat谋na t蓹hl眉k蓹 yaranmas谋, d枚l眉n ciddi inki艧af q眉surlar谋 olmas谋 v蓹 ya qanunvericilikl蓹 m眉蓹yy蓹n edilmi艧 dig蓹r sosial g枚st蓹ri艧l蓹r (m蓹s蓹l蓹n, t蓹cav眉z n蓹tic蓹sind蓹 hamil蓹lik) 蓹sas谋nda m眉mk眉nd眉r. Bu c眉r q蓹rarlar tibbi komissiya t蓹r蓹find蓹n q蓹bul edilir.
• **陌caz蓹li M眉蓹ssis蓹 V蓹 M眉t蓹x蓹ssis:** Abort yaln谋z m眉vafiq lisenziyaya malik tibb m眉蓹ssis蓹l蓹rind蓹 v蓹 ixtisasl谋 tibb i艧莽il蓹ri t蓹r蓹find蓹n h蓹yata ke莽irilm蓹lidir.
• **Qad谋n谋n Raz谋l谋臒谋:** Abort yaln谋z hamil蓹 qad谋n谋n 枚z眉n眉n yaz谋l谋 raz谋l谋臒谋 il蓹 apar谋l谋r. 16 ya艧谋na 莽atmam谋艧 艧蓹xsl蓹r 眉莽眉n valideynl蓹rinin v蓹 ya qanuni n眉may蓹nd蓹l蓹rinin raz谋l谋臒谋 t蓹l蓹b olunur.

Cinay蓹t M蓹suliyy蓹ti Yaranan Hallar

Az蓹rbaycan Respublikas谋 Cinay蓹t M蓹c蓹ll蓹sinin 139-cu madd蓹si “Qanunsuz abort etm蓹” adlan谋r v蓹 s眉ni abortun qanunsuz icras谋 il蓹 ba臒l谋 cinay蓹t m蓹suliyy蓹tini m眉蓹yy蓹n edir. Bu madd蓹, abortun hans谋 hallarda cinay蓹t hesab olundu臒unu ayd谋n 艧蓹kild蓹 g枚st蓹rir:

• **陌xtisasl谋 艦蓹xs T蓹r蓹find蓹n 陌cra Edilm蓹m蓹si:** H蓹kim olmayan 艧蓹xs t蓹r蓹find蓹n abortun apar谋lmas谋 cinay蓹t hesab olunur. Y蓹ni, tibb t蓹hsili v蓹 ixtisas谋 olmayan 艧蓹xsl蓹rin bu 蓹m蓹li t枚r蓹tm蓹si qanunla c蓹zaland谋r谋l谋r.
• **Tibbi M眉蓹ssis蓹d蓹n K蓹narda Abort:** Abortun x眉susi tibb m眉蓹ssis蓹sind蓹n k蓹narda (m蓹s蓹l蓹n, evd蓹, qeyri-qanuni klinikalarda) icra edilm蓹si qanunsuzluqdur.
• **Qanunsuz M眉dd蓹td蓹 Abort:** Yuxar谋da qeyd olunan hamil蓹lik m眉dd蓹tind蓹n k蓹nar (12 h蓹ft蓹d蓹n sonra tibbi v蓹 ya sosial g枚st蓹ri艧l蓹r olmadan) abortun apar谋lmas谋.
• **Qad谋n谋n Raz谋l谋臒谋 Olmadan Abort:** Hamil蓹 qad谋n谋n raz谋l谋臒谋 olmadan abortun edilm蓹si a臒谋r cinay蓹t hesab edilir.

Qanunsuz abort n蓹tic蓹sind蓹 qad谋n谋n sa臒laml谋臒谋na a臒谋r z蓹r蓹r d蓹ym蓹si v蓹 ya onun 枚l眉m眉 il蓹 n蓹tic蓹l蓹nm蓹si hal谋nda, Cinay蓹t M蓹c蓹ll蓹sinin 139.2-ci madd蓹sin蓹 蓹sas蓹n, c蓹za daha da s蓹rtl蓹艧ir. Bu, azadl谋qdan m蓹hrumetm蓹, c蓹rim蓹 v蓹 ya m眉蓹yy蓹n v蓹zif蓹 tutmaq h眉ququndan m蓹hrumetm蓹 kimi sanksiyalar谋 n蓹z蓹rd蓹 tutur.

Tibbi M眉t蓹x蓹ssisl蓹r 脺莽眉n Praktik M蓹sl蓹h蓹tl蓹r

Sizin pe艧蓹kar f蓹aliyy蓹tiniz h蓹m etik, h蓹m d蓹 h眉quqi prinsipl蓹r蓹 蓹saslanmal谋d谋r. Qanunsuz abortun qar艧谋s谋n谋 almaq 眉莽眉n bu m蓹sl蓹h蓹tl蓹ri n蓹z蓹rd蓹n ke莽irin:

Qanuni Normalara Ciddi 茝m蓹l Edin

• **S蓹n蓹dl蓹艧m蓹:** H蓹r bir abort proseduru 眉莽眉n qad谋n谋n 艧蓹xsiyy蓹tini, hamil蓹lik m眉dd蓹tini v蓹 raz谋l谋臒谋n谋 t蓹sdiq ed蓹n s蓹n蓹dl蓹r tam 艧蓹kild蓹 apar谋lmal谋d谋r. B眉t眉n tibbi qeydl蓹r d蓹qiq v蓹 arxivl蓹艧dirilm蓹lidir.
• **M眉dd蓹t V蓹 G枚st蓹ri艧l蓹r:** Hamil蓹lik m眉dd蓹tini d蓹qiq t蓹yin edin. 12 h蓹ft蓹d蓹n sonra icra edil蓹n abortlar 眉莽眉n tibbi komissiyan谋n r蓹yinin v蓹 m眉vafiq g枚st蓹ri艧l蓹rin olmas谋na 蓹min olun.
• **T蓹lim Ke莽mi艧 Kadrlar:** Abort proseduru yaln谋z m眉vafiq t蓹lim ke莽mi艧 v蓹 ixtisasla艧m谋艧 tibb personal谋 t蓹r蓹find蓹n icra olunmal谋d谋r.
• **M蓹lumatland谋rma:** Pasient蓹 prosedurun b眉t眉n aspektl蓹ri, m眉mk眉n riskl蓹r v蓹 sonrak谋 reproduktiv sa臒laml谋臒谋n qorunmas谋 yollar谋 bar蓹d蓹 tam m蓹lumat verin.

Pasientl蓹ri Maarifl蓹ndirin

Siz yaln谋z m眉alic蓹 ed蓹n deyil, h蓹m d蓹 maarifl蓹ndir蓹n olmal谋s谋n谋z. Qad谋nlar谋 qanuni v蓹 t蓹hl眉k蓹siz abort yollar谋, el蓹c蓹 d蓹 kontrasepsiya 眉sullar谋 bar蓹d蓹 m蓹lumatland谋r谋n. Yeralt谋, qeyri-qanuni abortlar谋n yaratd谋臒谋 sa臒laml谋q riskl蓹ri haqq谋nda x蓹b蓹rdarl谋q edin. Unutmay谋n ki, maarifl蓹ndirm蓹 cinay蓹t hallar谋n谋n qar艧谋s谋n谋n al谋nmas谋nda m眉h眉m rol oynay谋r.

Valideynl蓹r 脺莽眉n Anla艧谋lmas谋 Vacib M蓹qamlar

H蓹r bir qad谋n 枚z sa臒laml谋臒谋 v蓹 g蓹l蓹c蓹yi il蓹 ba臒l谋 m蓹lumatl谋 q蓹rarlar verm蓹lidir. Abortla ba臒l谋 q蓹rar q蓹bul ed蓹rk蓹n a艧a臒谋dak谋 m蓹qamlar谋 n蓹z蓹r蓹 al谋n:

Sa臒laml谋臒谋n谋z V蓹 H眉quqlar谋n谋z

• **Yaln谋z Pe艧蓹karlara M眉raci蓹t Edin:** Sa臒laml谋臒谋n谋z谋 risk蓹 atmay谋n. Abort 眉莽眉n m眉tl蓹q d枚vl蓹t v蓹 ya lisenziyal谋 枚z蓹l tibb m眉蓹ssis蓹l蓹rin蓹 m眉raci蓹t edin. Qeyri-qanuni v蓹 t蓹hl眉k蓹li 眉sullardan uzaq durun, 莽眉nki bu, sizin h蓹yat谋n谋za ciddi t蓹hl眉k蓹 yarada bil蓹r.
• **Raz谋l谋臒谋n谋z 茝sasd谋r:** Siz蓹 he莽 kim raz谋l谋臒谋n谋z olmadan abort etm蓹y蓹 m蓹cbur ed蓹 bilm蓹z. 脰z h眉quqlar谋n谋z谋 bilin v蓹 m眉dafi蓹 edin.

M蓹lumatl谋 Se莽im Edin

Abort q蓹rar谋 verm蓹zd蓹n 蓹vv蓹l h蓹rt蓹r蓹fli m蓹lumat al谋n. H蓹kiminizl蓹 b眉t眉n alternativl蓹ri, prosedurun riskl蓹rini v蓹 psixoloji n蓹tic蓹l蓹rini m眉zakir蓹 edin. Do臒ru m蓹lumatla edil蓹n se莽im, sizin sa臒laml谋臒谋n谋z v蓹 g蓹l蓹c蓹yiniz 眉莽眉n 蓹n yax艧谋 q蓹rar olacaqd谋r.

S眉ni abort m枚vzusu Az蓹rbaycan qanunvericiliyind蓹 ciddi 艧蓹kild蓹 t蓹nziml蓹nir v蓹 qanunsuz icras谋 cinay蓹t m蓹suliyy蓹tin蓹 s蓹b蓹b olur. H蓹m tibbi m眉t蓹x蓹ssisl蓹rin, h蓹m d蓹 valideynl蓹rin bu qanunlara 蓹m蓹l etm蓹si, bir t蓹r蓹fd蓹n qad谋nlar谋n sa臒laml谋臒谋n谋 qoruyur, dig蓹r t蓹r蓹fd蓹n is蓹 cinay蓹t hallar谋n谋n qar艧谋s谋n谋 al谋r. Unutmay谋n ki, sizin h眉quqi t蓹hl眉k蓹sizliyiniz v蓹 sa臒laml谋臒谋n谋z h蓹r 艧eyd蓹n 枚n蓹mlidir. H蓹r hans谋 bir 艧眉bh蓹 v蓹 ya h眉quqi m蓹s蓹l蓹 yarand谋qda, pe艧蓹kar d蓹st蓹k almaq 眉莽眉n **tibbi-h眉quq v蓹kilin蓹 m眉raci蓹t edin.**