Aqrar hüquq üzrə vəkil Zərdab

Aqrar hüquq üzrə vəkil Zərdab Tapıldı 1

Aqrar hüquq üzrə vəkil: Kənd təsərrüfatı sahəsində hüquqi məsələlərin həlli

Aqrar hüquq kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslərin hüquq və vəzifələrini tənzimlə...

Aqrar hüquq üzrə vəkil: Kənd təsərrüfatı sahəsində hüquqi məsələlərin həlli

Aqrar hüquq kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslərin hüquq və vəzifələrini tənzimləyən xüsusi bir hüquq sahəsidir. Torpaq mülkiyyəti, kənd təsərrüfatı torpaqlarının istifadəsi, mülkiyyət hüquqları, torpaq islahatları və digər məsələlər aqrar hüququn əsasını təşkil edir. Bu sahədə yaranan hüquqi mübahisələr və ya hüquqi məsələlərin həlli üçün ixtisaslaşmış aqrar hüquq üzrə vəkilə müraciət etmək vacibdir.

Aqrar hüquq: əsas anlayışlar və əhəmiyyəti

 

Aqrar hüquq kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən fiziki və hüquqi şəxslərin fəaliyyətini tənzimləyir. Əsas məsələlərə torpaq islahatları, mülkiyyət hüquqları, icarə müqavilələri, kənd təsərrüfatı sahəsində kreditlər, subsidiyalar və digər hüquqi münasibətlər daxildir. Aqrar hüququn düzgün tətbiqi kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin effektivliyini artırır və torpaqdan qanuni istifadənin təmin olunmasına kömək edir.

Aqrar hüquq üzrə vəkilin əsas funksiyaları

 

Aqrar hüquq üzrə vəkil kənd təsərrüfatı ilə bağlı bir çox hüquqi məsələnin həllində mühüm rol oynayır. Əgər siz aqrar hüquqla bağlı hüquqi problemlə qarşılaşmısınızsa, aşağıdakı hallarda vəkilə müraciət edə bilərsiniz:

  • Torpaq mübahisələrinin həlli: Torpaq sahibləri və ya istifadəçiləri arasında yaranan mübahisələrdə hüquqi dəstək təmin etmək.
  • Torpaq icarəsi və mülkiyyət müqavilələri: Torpaq sahələrinin icarəsi və ya satışı ilə bağlı müqavilələrin hazırlanması və qanuni tənzimlənməsi.
  • Subsidiyaların və dəstək proqramlarının hüquqi tənzimlənməsi: Kənd təsərrüfatı ilə bağlı dövlət dəstəyi və ya kredit proqramlarından istifadə zamanı hüquqi yardım göstərmək.
  • Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin hüquqi problemləri: İstehsalçıların hüquqlarının qorunması və kənd təsərrüfatı məhsulları ilə bağlı mübahisələrin həlli.

Torpaq mülkiyyəti və istifadə hüquqları

 

Torpaq kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin əsasını təşkil edir. Bu sahədə hüquqi tənzimləmə həm torpaq sahibləri, həm də istifadəçilər üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

  • Torpaq islahatı: Azərbaycanda torpaq islahatları nəticəsində kənd təsərrüfatı sahəsində torpaq mülkiyyətçiləri və istifadəçiləri üçün yeni hüquqi çərçivə yaradılmışdır. Aqrar hüquq üzrə vəkil bu sahədə hüquqi məsələləri həll etməyə kömək edə bilər.
  • Torpaq mübahisələri: Torpaqdan istifadə ilə bağlı hüquqi problemlər, o cümlədən sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi, torpaq icarəsi və ya mülkiyyət hüquqları ilə bağlı mübahisələr, məhkəmə və ya mediativ yollarla həll edilə bilər.

Kənd təsərrüfatı icarə müqavilələri

 

Kənd təsərrüfatı torpaqlarının icarəsi geniş yayılan praktikadır və bu sahədə hüquqi məsələlər tez-tez ortaya çıxır. İcarə müqavilələrinin düzgün hazırlanması hüquqi mübahisələrin qarşısını almaq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Aqrar hüquq üzrə vəkil:

  • Müqavilənin hüquqi çərçivədə hazırlanmasında dəstək verir.
  • Müqavilə şərtlərinin qanunvericiliyə uyğunluğunu təmin edir.
  • Müqavilə ilə bağlı yaranan mübahisələrdə hüquqi müdafiə təmin edir.

Kənd təsərrüfatı ilə bağlı mübahisələr

 

Kənd təsərrüfatı sahəsində mübahisələr müxtəlif səbəblərdən yaranır. Bu mübahisələrə torpaqdan qanunsuz istifadə, məhsulun keyfiyyəti ilə bağlı problemlər, müqavilə öhdəliklərinin pozulması və digər məsələlər daxildir.

Aqrar hüquq üzrə vəkil bu hallarda sizə aşağıdakı sahələrdə kömək edə bilər:

  • Məhkəmədə təmsilçilik: Torpaq mübahisələri və ya digər hüquqi problemlərlə bağlı məhkəmə proseslərində hüquqlarınızın müdafiəsini təşkil etmək.
  • Mediator xidmətləri: Mübahisələrin məhkəməyə getmədən həllində vasitəçilik edərək daha sürətli və münaqişəsiz nəticə əldə etmək.

Dövlət dəstəyi və subsidiyalar

 

Kənd təsərrüfatı sahəsində dövlət tərəfindən təqdim edilən subsidiyalar və dəstək proqramları əkinçilər və fermerlər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Lakin bu dəstəkdən istifadə zamanı hüquqi tələblərin pozulması hüquqi problemlərə səbəb ola bilər. Aqrar hüquq üzrə vəkil sizə aşağıdakı məsələlərdə kömək edə bilər:

  • Subsidiyalar üçün müraciət prosedurlarını izah etmək və sənədlərin düzgün tərtib olunmasını təmin etmək.
  • Dəstək proqramları ilə bağlı hüquqi məsləhət vermək.
  • Yaranmış hüquqi mübahisələrdə hüquqlarınızı müdafiə etmək.

Nəticə

 

Aqrar hüquq kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslərin hüquqlarını qorumaq və onların fəaliyyətini qanuni çərçivəyə salmaq üçün vacib hüquq sahəsidir. Torpaq mübahisələri, icarə müqavilələri, subsidiyalar və digər hüquqi məsələlərdə ixtisaslaşmış aqrar hüquq üzrə vəkilə müraciət etmək, hüquqlarınızı qorumaq və mübahisələri həll etmək üçün ən etibarlı yoldur. Əgər sizə konsultasiya üçün hüquqşünas və ya advokatın köməyi lazımdırsa, bu sahədə təcrübəli mütəxəssislərlə əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur. Adekvat hüquqi dəstək, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinizin daha uğurlu və hüquqi baxımdan təhlükəsiz olmasını təmin edəcək.

Suallar və cavablar Aqrar hüquq üzrə vəkil

Mən Əmirov Rauf Səyyub oğlu keçən ilin aprel ayında avtomobili sərxoş haıda idarə etdiyim üçün mənə məhkəmə tərəfinnən 6aylıq məhrum edildim və məhkəmənin tərəfinnən çıxarılmış hökümün bitmə tarixnnən artlq 6ay keçib ama sürücülük vəsiqəmi əldə edə bilmirəm səbəbdə onu göstərillərki sürücülük vəsiqəmdə cərimələr var ödə sonra.mən indi neyniyim?

Cavaba keçid et

Etibarsız müqavilə 1 cavab

1 cavab
1
0
20
08.05.2025

Müqavilə bağlanarkən imzalar möhürlə təsdiqlənməyib.1 nüsxədə tərtib olunub. Qarşı tərəfə verilməyib. Bu hallar onun etibarsız sayılması üçün səbəb ola bilər mi? Universitet ilə tələbə arasında bağlanan müqavilədir. Yəni notarial qaydada təsdiqlənmir.

Cavaba keçid et

Atamın borcu 1 cavab

1 cavab
0
0
31
25.06.2025

Salam. Atam bankdan kredit götürmüşdü (UniBank). Rəhmətə getdiyi üçün 1600dolları ödəyə bilmədi. 2022-ci ildən bəri bank məni vərəsə kimi qeyd edərək hədələyir. İş yerimə yazdı. Füzuli rayon məhkəməsi qərar çıxardı (əlimizə gəlməyib qərar) və müəyyən müddət bank heç bir zəng etmir, 1ildən bir yenə hədələyir. Qeyd edim ki, atam Birinci Qarabağ müharibəsi veteranıdır, müharibə əlilidir.
Ailədə yeganə işləyən mənəm, 650manat maaş alıram, xəstə anama baxıram. Bankın məndən borc götürmədiyim halda pul tələb etməsi nə qədər doğrudu?

Cavaba keçid et

Şirkət adigimiz mənzilin kv 81.6, dövlət reyestr xidmətinin cixarişinda göstərilən kv 65,6 gösterilir.arasindaki fərq 16 kv pulunu geri almaq olarmi,əgər geri almaq olarsa mənzilin kv əvvəlki kv 750 man məbləği ilə yoxsa hal hazırda ki, kv 1200 man qiyməti ilə hesablanmalıdır.tikinti materialların qiymetinde de ferq çoxdur , evvel nə isə alib temir etmək olurdusa,indi mümkün deyil. Və 2 .sualım. həmin şirkətin müqavilədə göstərdiyi mənzilin nömrəsi 317 , reystir xidmətinin verdiyi cixarişda mənzilin nömrəsi 12 gösterilir,bu nə dərəcədə doğrudur, mənim verdiyim suallara görə şirkəti məhkəməyə vermək olarmı, xahiş edirəm bir aydınlıq gətirirdiniz.Teşəkkurlər.

Cavaba keçid et

Vergi borcumu ödəməsəm, nə baş verər? 1 cavab

1 cavab
1
0
17
11.12.2024

Kiçik biznes sahibiyəm, amma vergi borcum var. Ödənməzsə, hansı nəticələrlə üzləşə bilərəm?

Cavaba keçid et

Pasportumu itirsəm, nə etməliyəm? 1 cavab

1 cavab
0
0
23
11.12.2024

Xaricə səfər öncəsi pasportumu itirdim. Bunu necə bərpa edə bilərəm?

Cavaba keçid et

Qonşum torpağımı zəbt edib, nə etməliyəm? 1 cavab

1 cavab
0
0
22
11.12.2024

Qonşum mənim torpağımın bir hissəsini istifadə edir. Hüquqlarımı necə qorumalıyam?

Cavaba keçid et

Şikayət məktubu necə yazılmalıdır? 1 cavab

1 cavab
0
0
23
11.12.2024

Rəsmi quruma şikayət etmək istəyirəm. Məktubu necə düzgün yazmalıyam?

Cavaba keçid et

son məqalələr

Azərbaycanda iqtisadi cinayətlər — müdafiə strategiyası

Hörmətli sahibkarlar, biznes həyatımızın onurğa sütunusunuz. Hər gün yeni imkanlar yaradır, iqtisadiyyatımıza dəyər qatır və minlərlə insana iş yerləri verirsiniz. Lakin bu dinamik fəaliyyət bəzən gözlənilməz hüquqi risklərlə, xüsusilə də **iqtisadi cinayətlər Azərbaycan** kontekstində, üzləşməyə səbəb ola bilər. Belə bir ittiham təkcə işgüzar nüfuzunuza deyil, həm də şəxsi azadlığınıza və gələcəyinizə ciddi təhdid yaradır. Bu […]

0
0
1

Azərbaycanda axtarış — evinizə giriş zamanı hüquqlarınız

Hər bir Azərbaycan vətəndaşının ən müqəddəs hüquqlarından biri evinin toxunulmazlığıdır. Lakin həyatda bəzən elə hallar olur ki, qanun mühafizə orqanları evinizə axtarış aparmaq məqsədilə gəlir. Bu anlarda özünüzü çarəsiz hiss etməmək, hüquqlarınızı bilmək və vəziyyəti idarə etmək son dərəcə vacibdir. Axı, Azərbaycanda bu cür proseduralar qanunla ciddi şəkildə tənzimlənir və sizin bu prosesdə oynaya biləcəyiniz […]

0
0
1

Saxlanma zamanı hüquqlarınız — Azərbaycanda nə bilməlisiniz?

Həyatın gözlənilməz anlarında hər birimiz özümüzü çətin vəziyyətlərdə tapa bilərik. Polis tərəfindən saxlanılmaq, istintaqa cəlb olunmaq və ya həbs edilmək adi vətəndaş üçün böyük bir stress və qorxu mənbəyidir. Lakin, məhz belə kritik anlarda saxlanma hüquqlar Azərbaycan qanunvericiliyi ilə qorunur və hər bir şəxs bu hüquqları bilməli, onlardan istifadə etməlidir. Bu bilik sizi yalnız hüquqi […]

0
0
1

Azərbaycanda cinayət işi — şübhəli şəxsin hüquqları

H蓹r k蓹s qanun qar艧谋s谋nda b蓹rab蓹rdir, lakin b蓹z蓹n h蓹yat el蓹 v蓹ziyy蓹tl蓹r yarad谋r ki, 枚z眉m眉z眉 g枚zl蓹nilm蓹d蓹n cinay蓹t i艧i Az蓹rbaycan prosesinin m蓹rk蓹zind蓹 tapa bil蓹rik. Bel蓹 anlarda panika ya艧amaq t蓹bii olsa da, 蓹n vacib olan谋 sakit qalmaq v蓹 枚z 艧眉bh蓹li 艧蓹xs kimi h眉quqlar谋m谋z谋 d蓹qiq bilm蓹kdir. Bu bilik sizi potensial h眉quqi s蓹hvl蓹rd蓹n qoruyacaq v蓹 i艧in 蓹dal蓹tli gedi艧in蓹 z蓹man蓹t ver蓹c蓹kdir. Cinay蓹t […]

0
0
2

Azərbaycanda azyaşlı uşağa aliment — miqdar 2026

Ailə münasibətləri bəzən gözlənilməz dönüşlər ala bilir. Ayrılıq, bir çox valideyn üçün ağır bir sınaq olsa da, övladlarımızın gələcəyi hər şeydən vacibdir. Məhz bu səbəbdən, azyaşlı uşağın maddi təminatı – aliment məsələsi – ayrılıq sonrası həyatın ən önəmli tərkib hissələrindən biridir. Valideyn olaraq, övladınızın heç bir çatışmazlıq hiss etmədən böyüməsini istəyirsiniz və bu hüququ təmin […]

0
0
2

Uşağın xaricə aparılması — valideyn razılığı Azərbaycanda

Hər bir valideyn uşağının dünyanı kəşf etməsini, yeni mədəniyyətlərlə tanış olmasını və gözəl xatirələr yaratmasını arzulayır. İstər tətil, istər təhsil, istərsə də ailə ziyarəti məqsədilə olsun, uşağın xaricə səyahəti həyəcanverici bir hadisədir. Lakin bu prosesin hüquqi tərəfini nəzərə almaq və Azərbaycanda mövcud qaydaları bilmək böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə də uşağın xaricə aparılması Azərbaycan qanunvericiliyi […]

0
0
2

Məişət zorakılığı Azərbaycanda — hüquqi müdafiə

Dəyərli oxucu, bu səhifəyə gəldinizsə, böyük ehtimalla həyatınızın çətin bir dövründən keçirsiniz, ya da yaxınlarınızdan kiminsə bu ağrı ilə mübarizə apardığına şahid olursunuz. Məişət zorakılığı – xüsusilə də Azərbaycanda – təəssüf ki, hələ də bir çox hallarda “ailə daxili məsələ” kimi qəbul edilən, lakin əslində ciddi bir cinayət və insan hüquqları pozuntusudur. Bu vəziyyət sizi […]

0
0
5

Uşaqla görüş hüququ — boşanmadan sonra Azərbaycanda

Boşanma, hər bir ailə üçün çətin bir sınaqdır, lakin valideynlərin uşaqlarından ayrı qalmaq məcburiyyətində qaldığı hallarda bu çətinliklər daha da artır. Uşağınızla görüşmək hüququnuzun maneə ilə üzləşməsi – bu, həm emosional, həm də hüquqi cəhətdən ağrılı bir vəziyyətdir. Uşağın hər iki valideynlə ünsiyyət hüququ, beynəlxalq konvensiyalar və Azərbaycan qanunvericiliyi ilə qorunan fundamental bir hüquqdur. Təəssüf […]

0
0
6

Ailevin əmlakının bölünməsi boşanma zamanı Azərbaycanda

Boşanma – hər bir cütlük üçün həyatın çətin, sarsıntılı və emosional dövrlərindən biridir. Bu prosesin özü kifayət qədər ağır olsa da, əlavə olaraq ailəvi əmlakın bölünməsi məsələsi tez-tez gərginliyə və mübahisələrə səbəb olur. Azərbaycanda boşanma zamanı əmlak bölgüsü ilə üzləşən cütlüklər üçün bu mövzu xüsusilə aktualdır. Hüquqi tərəfdən savadlı olmaq, bu çətin dövrdə hüquqlarınızı qorumağa […]

0
0
4

Azərbaycanda evlat götürmə — şərtlər və prosedur

Hər bir insanın ürəyində ailə qurmaq, isti bir yuva yaratmaq arzusu yaşayır. Bu yuvada uşaq gülüşü eşitmək, valideynlik hissini yaşamaq isə bir çoxları üçün həyatın ən böyük mənasıdır. Lakin bəzən təbiət bu arzunun birbaşa reallaşmasına mane olur. Məhz belə məqamlarda, sevgini, qayğını ürəyində böyüdən ailələr üçün ən gözəl və humanist yol açılır: evlat götürmə. Azərbaycanda […]

0
0
7

Atanın sübut edilməsi Azərbaycanda — məhkəmə yolu

Əziz oxucular, həyatda bəzən qarışıq və çətin vəziyyətlər yaranır ki, onların həlli üçün hüquqi biliklər vacibdir. Ailə münasibətlərinin mərkəzində dayanan ən həssas məsələlərdən biri də atalığın müəyyən edilməsidir. Bir uşağın atası kimdir sualı təkcə emosional deyil, həm də çox ciddi hüquqi nəticələrə malikdir. Azərbaycanda atalığın sübut edilməsi bəzən məhkəmə yolu ilə mümkün olur və bu […]

0
0
5

Nikah müqaviləsi Azərbaycanda — nə zaman lazımdır?

Evlilik, iki insanın həyat yollarını birləşdirdiyi müqəddəs bir ittifaqdır. Bu qədər dəyərli bir addım atarkən, sevgi və qarşılıqlı hörmətlə yanaşı, gələcəkdə yarana biləcək bəzi məqamları əvvəlcədən düşünmək də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bir çox cütlük nikah müqaviləsini münasibətlərindəki inamsızlıq əlaməti kimi görsə də, bu, əslində, evliliyinizi maliyyə cəhətdən möhkəmləndirən və hər iki tərəfin maraqlarını qoruyan […]

0
0
5
Bütün məqalələrə

son rəylər

S

Seyid

21.12.2025-ci il tarixdə Vergi orqanlarına işə qəbulla Dövlət İmtahan Mərkəzi Tərəfindən keçirilən imtahanda iştirak etmişəm. İmtahanda Zəngəzur Dəhlizi yolunun adı Azərbaycan dilində bizə sual olaraq verilib. Cavablarda isə Ümumi layihənin İngilis dilində olan adının baş hərfləri cavab variantları verilmişdir. Hansı ki, ümumi layihənin Beynəlxalq sülh və rigah naminə tramp maşurtu getdiyi halda DİM düzgün cavab olaraq TRIPP götürüb. Bir çoxu kimi mən də yolu soruşduğu üçün TRIPP deyil TRUMP variantını seçmişəm. Buna görə 1 bal əskikliklə imtahandan kəsilmişəm. 100ə yaxın işitrakçı eyni vəziyyətdə düşmüşük. DİM-in apelliyasiyasına müraciət etsəkdə şikayətimiz təmin olunmayıb. Sual Azərbaycan dilində və yol soruşulsun, cavab isə ingilis dilində ümumi layihənin adının baş hərfləri götürülsün. Biz Azərbaycan dilində imtahan vermişik ingilis dilində deyil. DİM bununla həm ana dilimizi tapdamış oldu, həm də biz iştirakçıların hüquqlarını pozmuş oldu. Bu səbəbdən də məhkəməyə müraciət etmək istəyirik. Bizə bu işdə köməklik göstərə bilərsiniz?

Ş

Şəfəq

Bilmək istəyirdim siz Bakıda fəaliyyət göstərirsiniz yoxsa Gəncədə? Və qiyətinizi bilmək istəyirdim.

İnsanlar həmçinin soruşur:

Zərdab da ən yaxşı hüquqşünaslar

Bizdə Zərdab dəki ən yaxşı hüquqşünasların tam məlumatı ilə siyahısı toplanıb. Qiymətlər, rəylər, telefon nömrəsi və ünvan.

Zərdab dəki hüquqşünasların rəyləri

Bizim xidmətimizdə hüquqşünaslar haqqında həqiqi rəylər toplanıb, biz mənfi rəyləri silmirik və onların şişirdilməsi imkanı yoxdur.

Zərdab də hüquqşünasın konsultasiyası nə qədərdir?

Hüquqşünasların konsultasiyası Zərdab də 25 AZN-dən başlayır və daha yüksəkdir (qiymətlər sualın mürəkkəbliyindən və cavab formasından asılı olaraq dəyişə bilər)

Zərdab də hüquqşünasın xidmətlərini pulsuz əldə etmək mümkündür?

Əvvəlcə sualınızı dəqiq və qısa şəkildə formulə edin və onu verməyə çalışın. Əgər sual mürəkkəb deyilsə və tez cavab vermək mümkündürsə, hüquqşünaslar çox vaxt onlara pulsuz cavab verirlər. Lakin konsultasiyanın qiymətini müəyyən etmək hüququ hüquqşünasa aiddir.

Zərdab də yaxşı hüquqşünas haradan axtarmaq olar?

Bunu Azərbaycan hüquqşünasları axtarış servisi olan Vakil-az.com-da tamamilə pulsuz etmək mümkündür. Rahat axtarışın və mütəxəssis ilə əlaqə qurmağın pulsuz olduğunu bilmək vacibdir, lakin mütəxəssislərin konsultasiyası və xidmətləri pullu ola bilər.

Zərdab də hüquqşünas icarəyə götürmək nə qədərdir?

Hüquqşünasların xidmətlərinin qiymətləri işin həcminə və işin mürəkkəbliyinə görə müəyyənləşdirilir. Orta hesabla hüquqşünasın xidmətləri 25 AZN-dən başlayır. Namizədləri reytinq və rəylərə görə seçin. Çoxunun yerinə yetirilmiş işlərin nümunələri var!

Vəkil ilə hüquqşünas arasında nə fərq var?

Vəkil cinayət proseslərində işi apara bilər. Hüquqşünasın fəaliyyət sahəsi, vəkilin fəaliyyətindən fərqli olaraq, məhduddur. Hüquqşünas əsasən mülki işlər üzrə ixtisaslaşır; bunlar iş mübahisələri, borc tələb etmələri, müqavilələrin hazırlanması, yaşayış və torpaq mübahisələri və s.

 

Hüquqşünasla nə vaxt əlaqə saxlamalı?

Hüquqşünasa nə vaxt müraciət etmək lazımdır? İnsanlar hüquqşünası ziyarət etməyə qərar verirlər, çünki çətinlikləri olur. Zərdab də hüquqşünasın peşəkar köməyinə tez-tez müraciət olunur, məsələn, iş artıq məhkəmədədir və ya qurumda gedir, elə də istədikləri kimi deyil. Və ya daha da pisi – iş artıq itirilib. Buna görə də, müraciəti gecikdirməməyi və problemi “sahildə” həll etməyi tövsiyə edirik.

Hüquqi konsultasiyaya nələr daxildir?

Hüquqi davranış üzrə konsultasiya situasiyaların analizi və hüquqşünasın mümkün fəaliyyətlər haqqında tövsiyələrini əhatə edir. İki növ müzakirə müəyyən edilir – məhkəmə konsultasiyası və yazılı konsultasiya (hüquqi rəy). Hangi kömək növü situasiyadan və müştərinin istəyindən asılıdır.